Βρίζα η μέγιστη .... Τα χρυσαφιά κοχύλια του καλοκαιριού

Briza maxima L.

Syn. Macrobriza maxima(L.) Tzelev

Poa maxima (L.) Cav.

Poaceae/Graminae

Βρίζα η μέγιστη

Το γένος περιλαμβάνει περίπου 12 είδη ετήσιων και πολυετών φυτών που είναι αυτοφυή στα βόρεια εύκρατα κλίματα.

Η Βρίζα η μέγιστη είναι ετήσια πόα που μπορεί να φτάσει έως 60 εκ. σε ύψος. Το φυτό ιθαγενές της Βόρειας Αφρικής, Μεσογείου και Νότιας Ευρώπης έχει εξαπλωθεί σε όλο τον κόσμο σαν επιγενές.

Τα κομψά άθνη μοιάζουν με λαμπερά κοχύλια , γυναικεία σκουλαρίκια, ή πληγωμένες καρδιές, που κρέμονται από λεπτότατους μίσχους και τρεμουλιάζουν στο παραμικρό φύσημα του αέρα. Παραμένουν όμορφα όταν ξεραθούν και το θρόισμα τους στον άνεμο καθώς και το σχήμα τους είναι αιτία πολλών κοινών ονομάτων του φυτού σε ευρωπαϊκές γλώσσες: rattlesnake grass , quaking grass, shell grass στα αγγλικά, grande amourette στα γαλλικά. Για τον ίδιο λόγο καλλιεργούνται και χρησιμοποιούνται στην ανθοδετική σε αποξηραμένες συνθέσεις.

Βρίζα η σιτηρά, ή σίκαλη αναφέρεται από τον Πλίνιο τον Πρεσβύτερο τον 1ο μ.Χ αιώνα ως καλλιεργούμενο και όχι αυτοφυές φυτό. Καθώς φαίνεται το όνομα σίκαλη επικράτησε για το συγκεκριμένο σιτηρό ενώ το όνομα βρίζα εκλατίνισε και υιοθέτησε ο Λινναίος για αυτοφυή φυτά που είχαν όμως μόνον διακοσμητική αξία και στην ελληνική βιβλιογραφία αναφέρονται ως Ψευδόβριζες. (Γενναδίου, Φυτολογικόν Λεξικόν)

Το όνομα του γένους πιθανόν προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ρήμα βρίζω αορ. έβριξα που σημαίνει αποκοιμιέμαι, κοιμάμαι γαλήνια καθώς τα περισσότερα είδη και τα σιτηρά που αρχικά ονομάζονταν έτσι κινούνται ήρεμα σα να νανουρίζονται από τον άνεμο.

Το χαρακτηριστικό επίθετο του είδους από το λατινικό maximus-a-um = πολύ μεγάλος, μέγιστος.

Asplenium ceterach L.

Ceterach officinarum DC.

Σκορπιδόχορτο

Aspleniaceae  

Ένα από τα πολλά είδη του γένους Αsplenium (720 είδη Kramer &Viane 1990). Διάσπαρτο σε όλη την Ευρώπη και την Ασία. Στην Μάλτα και την Kεντρική Ευρώπη θεωρείται σοβαρά απειλούμενο και προστατεύεται.

Βορειοδυτικά Κύθηρα, Οκτώβριος 2010.
Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Προτιμά τις ρωγμές των βράχων και ευδοκιμεί σε πετρώδεις και βραχώδεις περιοχές, με βορεινό προσανατολισμό. Για να προστατευτεί από τον ήλιο γυρνά τα φύλλα του που στην κάτω επιφάνεια έχουν χρυσαφί χρώμα αντανακλώντας έτσι το φως και τη ζέστη. Παράλληλα διατηρεί μικρό μήκος φύλλων, ενώ σε σκιερά μέρη, τα φύλλα μπορεί να γίνουν δύο και τρεις φορές μακρύτερα.Οι αρχαίοι Έλληνες το θεωρούσαν φάρμακο με εξαιρετικές διουρητικές και αποχρεμτπικές ιδιότητες. Στην Κρήτη το θεωρούν φάρμακο για τις ουρολιθιάσεις και τις νεφρολιθιάσεις.  Άλλα κοινά ονόματα σκορπίδι, χρυσόχορτο, ασπλήνιο.