Asplenium ceterach L.

Ceterach officinarum DC.

Σκορπιδόχορτο

Aspleniaceae  

Ένα από τα πολλά είδη του γένους Αsplenium (720 είδη Kramer &Viane 1990). Διάσπαρτο σε όλη την Ευρώπη και την Ασία. Στην Μάλτα και την Kεντρική Ευρώπη θεωρείται σοβαρά απειλούμενο και προστατεύεται.

Βορειοδυτικά Κύθηρα, Οκτώβριος 2010.
Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Προτιμά τις ρωγμές των βράχων και ευδοκιμεί σε πετρώδεις και βραχώδεις περιοχές, με βορεινό προσανατολισμό. Για να προστατευτεί από τον ήλιο γυρνά τα φύλλα του που στην κάτω επιφάνεια έχουν χρυσαφί χρώμα αντανακλώντας έτσι το φως και τη ζέστη. Παράλληλα διατηρεί μικρό μήκος φύλλων, ενώ σε σκιερά μέρη, τα φύλλα μπορεί να γίνουν δύο και τρεις φορές μακρύτερα.Οι αρχαίοι Έλληνες το θεωρούσαν φάρμακο με εξαιρετικές διουρητικές και αποχρεμτπικές ιδιότητες. Στην Κρήτη το θεωρούν φάρμακο για τις ουρολιθιάσεις και τις νεφρολιθιάσεις.  Άλλα κοινά ονόματα σκορπίδι, χρυσόχορτο, ασπλήνιο. 

Καμπανούλα η βραχόφιλη, των Κυθήρων

Campanula saxatilis subsp.cytherea

Campanulaceae

Tο είδος αυτό της καμπανούλας θεωρείται τοπικό ενδημικό των Κυθήρων και Αντικυθήρων (Rechinger f. &Phitos (Phitos 1965:483).

Κύθηρα, Μάιος 2006. Φωτογραφίες Ιωάννα Παραβάλου.

Πολύ συγγενικό και ίσως όμοιο στα μάτια του μη ειδικού η Campanula saxatilis subsp. saxatilis υπάρχει στη Δυτική Κρήτη. Και τα δύο είδη θεωρούνται εξαιρετικά σπάνια. Το όνομα προέρχεται από το λατινικό saxum= βράχος, saxatilis=που ζει ή αναπτύσσεται ανάμεσα σε βράχους. Πράγματι το είδος αυτό της καμπανούλας θα το βρούμε σε σχισμές βράχων, σε πετρώδη εδάφη ή ακόμα και στους τοίχους παλιών σπιτιών, όπως στις υπέροχες  φωτογραφίες της Ιωάννας. 

Εξωτική και περήφανη

Χασμάνθη η Αιθιοπική

Chasmanthe aethiopica L., N.E.Brown

Iridaceae

                              

Καραβάς, Ιανουάριος 2011. Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Το όνομα της σύνθετο από το αρχαίο ελληνικό χάσκω και άνθος.

Το φυτό, που προέρχεται από τη Νότια Αφρική και έχει εγκλιματιστεί στη Μεσόγειο και σε άλλα μέρη του κόσμου, πολλαπλασιάζεται δημιουργώντας όμορφες συστάδες, αν μείνει ανενόχλητο για αρκετά χρόνια. Αντέχει πολύ στην ξηρασία. Στα Κύθηρα το βρίσκουμε σε όλο το νησί ανθισμένο από τα τέλη Δεκεμβρίου ως το Φεβρουάριο. Στον Καραβά τη λένε αγριογλαδιόλα.  

Το Γούρι της Πρωτοχρονιάς

Urginea maritima L. Scilla maritima L.

Κρεμμυδασκέλα, Ασκέλα

Hyacinthaceae - Liliaceae

Κοντολιάνικα Οκτώβριος 2010.
Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Πολυετές φυτό πολύ κοινό σε όλη τη Μεσόγειο.Στα Κύθηρα τη λέμε ασκέλα ή κρεμμυδασκέλα

Τα φύλλα και τα λουλούδια της δεν εμφανίζονται ποτέ μαζί αφού ανθίζει από τέλη Αυγούστου ως τον Οκτώβριο ενώ τα φύλλα φαρδιά και εντυπωσιακά αρχίζουν να βγαίνουν κατευθείαν από τον πελώριο βολβό που εξέχει ελαφρά από το έδαφος, στα τέλη Νοεμβρίου. Το ανθισμένο στέλεχος μπορεί να φτάσει πάνω από ένα μέτρο ύψος. Οι βολβοί, ιδιαίτερα αυτοί με κοκκινωπό χρώμα περιέχουν ισχυρό δηλητήριο και χρησιμοποιούνται στην παρασκευή ποντικοφάρμακου. Ο χυμός τους προκαλεί έντονο ερεθισμό και φουσκάλες στο δέρμα. Πολλοί πάντως θεωρούν ότι ο βολβός έχει εξαιρετικές θεραπευτικές ιδιότητες, ιδιαίτερα σαν καρδιοτονωτικό,αποχρεμπτικό και διουρητικό.

Τριφυλιάνικα, Δεκέμβριος 2010. Φωτογραφίες Σταυρούλα Φατσέα

Μπλιτσέρι,Κοντολιάνικα . Οκτώβριος 2010.
Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Από την αρχαιότητα σε πολλά μέρη της Ελλάδας την κρεμούν στην πόρτα την πρωτοχρονιά για γούρι αφού εξακολουθεί να ζει πολύ καιρό κι ας είναι ξεριζωμένη. Αυτή η εξαιρετική ζωτική δύναμη πιστεύουν ότι θα μεταφερθεί στο σπιτικό τους.

Τη συναντάμε με πολλά ονόματα: σκυλοκρεμμύδα, ασκελετούρα, αγιοβασιλίτσα, αγριοκρεμμύδα, ασκυλοκάρα, κουβαροσκέλα.

Πηγή: Γενική Φυτοθεραπευτική Ι.Μ. Ζαχαρόπουλου. Εκδ. ΨΙΧΑΛΟΥ

.

Επικοινωνούν μεταξύ τους....;;;!!!

Από τη δεκαετία του '60 τουλάχιστον, διάφορα πειράματα δείχνουν ότι κάτι γίνεται με τα φυτά και ίσως η εικόνα που έχουμε για εντελώς παθητικούς οργανισμούς που δεν αντιδρούν όπως οι άνθρωποι και τα ζώα  να μην είναι και τόσο σωστή .... δείτε ένα νέο πείραμα:
Clever Plants 'Chat' Over Their Own Network

Ξινήθρα

Oxalis pes caprae

Oxalidaceae 

Μπλιτσέρι, Κοντολιάνικα. Δεκέμβριος 2010.
Φωτογραφίες Σταυρούλα Φατσέα

Ξενικό είδος που έχει ενσωματωθεί και εγκλιματιστεί στην άγρια χλωρίδα της Ελλάδας ( επιγενές ) τα τελευταία 200 χρόνια, χωρίς να είναι βέβαιο πως και από που προήλθε. Είναι εξ άλλου αρκετά κοινό σε πολλά μέρη του κόσμου.

 Θεωρείται ζιζάνιο και φυτρώνει στα λιόφυτα και τα καλλιεργημένα χωράφια σχηματίζοντας ένα πυκνό χαλί που ευνοεί την καλύτερη διείσδυση του νερού και μειώνει τις πιθανότητες διάβρωσης των εδαφών. 

 Όσοι έχουν ζώα προσέχουν να μην τα αφήνουν να βοσκήσουν την ξινήθρα αν φάνε μεγάλες ποσότητες αρρωσταίνουν.Το όνομα προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό “όξος” λόγω της μεγάλης περιεκτικότητας του φυτού σε οξαλικό οξύ, και το λατινικό pes caprae = πόδι κατσίκας ( από το σχήμα των φύλλων του). 

Η ποικιλία Oxalis pes caprae var.pleniflora με διπλό λουλούδι ανθίζει στα Κύθηρα λίγο αργότερα και παραμένει μέχρι την άνοιξη.

Σε άλλα μέρη της Ελλάδας τη λένε ξινίδα ή ξινοτρίφυλλο.(Δεν έχει όμως καμμιά σχέση με το τριφύλλι εκτός της ομοιότητας των φύλλων.)

 

Κουμαριά

Arbutus unedo L.

Ericaceae

Τη βρίσκουμε σε όλο το νησί ιδιαίτερα όμως στις βορειοδυτικές περιοχές των Κυθήρων. Ο αειθαλής αυτός θάμνος που μπορεί να φτάσει και τα τρία μέτρα ύψος ανθίζει το φθινόπωρο την ίδια ώρα που οι καρποί του προηγούμενου έτους είναι ώριμοι. Οι κυνηγοί παλιότερα πήγαιναν πάντα στο σπίτι μαζί με τα κυνήγια και μερικά κλαδιά ανθισμένης κουμαριάς για το βάζο, καθώς και ώριμα κούμαρα που τα έκαναν μαρμελάδα ή τα έτρωγαν ωμά.

Γερακάρι, Οκτώβριος 2009. Φωτογραφία Σταυρούλα Φατσέα

Ποταμός Νοέμβριος 2010. Φωτογραφίες Σταυρούλα Φατσέα

Στη Μάνη παλιότερα το χρησιμοποιούσαν για να φτιάξουν εξαιρετικό τσίπουρο.(www.mani.org) 

Στη Γαλλία φτιάχνουν ένα λικέρ το crème d`arbouse, που θεωρείται πολύ χωνευτικό. 

Πολλοί τα θεωρούν κάπως άνοστα βέβαια. O Πλίνιος ο Πρεσβύτερος εξηγεί ότι το όνομα unedo προέρχεται από το unum edo = τρώω ένα.... εξ αιτίας της γεύσης του.