Υγροκύβη η πορφυρόχρωμη

Hygrocybe punicea (Fr.) P. Kumm.

Syn. Hygrophorus puniceus Fr.  

       Hygrocybe acutopunicea R.Haller, Aar.& G.H.Moller

Hygrophoraceae

Υγροκύβη η πορφυρόχρωμη, Κύθηρα

Αρκετά σπάνιο μανιταράκι που αναπτύσσεται σε ακαλλιέργητους αγρούς και λιβάδια που δεν έχουν δεχτεί χημικά λιπάσματα και παρασιτοκτόνα.

Ο πρωτοπόρος μυκητολόγος Elias Magnus Fries την ταξινόμησε με το όνομα Agaricus puniceus στο έργο του Systema mycologicum το 1821. ( Την εποχή, που όλα σχεδόν τα ελασματοφόρα μανιτάρια κατατάσσονταν στο γένος Αgaricus. To 1871 o Γερμανός μυκητολόγος Paul Kummer, μετέφερε το είδος στο γένος Hygrocybe.

To όνομα του γένους προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις υγρός+ κύβη= κεφαλή, και το χαρακτηριστικό επίθετο από το λατινικό puniceus= πορφυρός

Συχνά συγχέεται με την Υγροκύβη την κόκκινη , Hygrocybe coccinea,που είναι όμως σημαντικά μικρότερη με πιο ανοιχτόχρωμο καπέλο, που κιτρινίζει στις άκρες, και κόκκινο πόδι. Γενικά, τα είδη του γένους Υγροκύβη ταυτοποιούνται αρκετά δύσκολα ακόμα και από ειδικούς.

Παρόλο που το μανιτάρι αναφέρεται στη βιβλιογραφία σαν βρώσιμο υπάρχουν αρκετές αναφορές δηλητηριάσεων από αυτό το είδος. Η αξία του εξ άλλου, βρίσκεται στην ομορφιά του.

Κλιτοκύβη η εύοσμη

Clitocybe odora (Bull.) P. Kumm.

 Κλιτοκύβη η μυρωδάτη

Tricholomataceae

 Κύθηρα, Νοέμβριος 2013

Η γλυκιά μυρωδιά γλυκάνισου που αναδίδει αυτό το μανιτάρι το κάνει να ξεχωρίζει στο δάσος. Σε νεαρή ηλικία έχει όμορφο γαλαζοπράσινο χρώμα που γίνεται ανοικτό γκρίζο καθώς μεγαλώνει. Αναπτύσσεται σε μικτά δάση κάτω από παχιά στρώματα φύλλων και συχνά είναι η διάχυτη γλυκιά μυρωδιά του, που βοηθά στον εντοπισμό του.

Παρόλο που το γαλάζιο χρώμα στη φύση πολύ σπάνια συνδέεται με βρώσιμα είδη, το μανιτάρι αυτό θεωρείται πολύ νόστιμο και μαζεύεται συστηματικά, ιδιαίτερα στην Αγγλία και τη Βόρεια Ευρώπη, όπου και ευδοκιμεί.

Η κλιτοκύβη η εύοσμη περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1784, από τον Γάλλο μυκητολόγο Jean Baptiste Francois Pierre Bullliard, που του έδωσε το όνομα Agaricus odorus.

Ο Γερμανός μυκητολόγος Paul Kummer μετέφερε το 1871 το είδος, στο γένος Κλιτοκύβη και το όνομά του έγινε Κλιτοκύβη η εύοσμη ή Κλιτοκύβη η μυρωδάτη, όπως συχνά μεταφράζεται το όνομα του είδους στα Ελληνικά.

Το όνομα του γένους κλιτοκύβη προέρχεται από το ελληνικό κλιτύς = πλαγιά + κύβη = κεφάλι και το χαρακτηριστικό επίθετο του είδους odora, από το λατινικό odor, odoris= οσμή, μυρωδιά.

Στα Κύθηρα το βρήκα σε πευκοδάσος και όπως έχω ήδη αναφέρει σε προηγούμενη ανάρτηση, οι Τσιριγώτες αποφεύγουν να συλλέγουν μανιτάρια κάτω από πεύκα.  

Κοντραδίτης

Agaricus campestris L. var. squamulosus (Rea) Pilat

Syn. Psalliota campestris (L.ex Fr.)

Agaricaceae

Αγαρικό το πεδινό ποικ. λεπιδωτό

Κύθηρα,Φθινόπωρο 2012

Κύθηρα, Νοέμβριος 2013

Αναπτύσσεται σε καλλιεργημένα χωράφια, ή στις άκρες των λιόφυτων (κόντρες) εξ ου και το όνομα με το οποίο είναι γνωστό στα Κύθηρα. 
Οι ντόπιοι μανιταροσυλλέκτες το εκτιμούν ιδιαίτερα και μαζεύουν μεγάλες ποσότητες. 
Το καπέλλο 5 έως 12 εκ. καμπύλο, λευκό, με πολύ αχνά, μπεζ λέπια όταν πρωτοβγαίνει φτάνει σχεδόν επίπεδο με χρυσοκάστανα λέπια στην ωριμότητα. Τα ελάσματά του ρόδινα στην αρχή καταλήγουν σκούρα καφετιά. Η σάρκα λευκή παίρνει ελαφρά ρόδινη απόχρωση όταν κόβεται. Το μανιτάρι αυτό είναι βρώσιμο και πολύ νόστιμο αλλά χρειάζεται προσοχή καθώς μοιάζει με άλλα είδη που είναι δηλητηριώδη.

Η Οφρύς του Ράινχολντ

Ophrys reinholdii      H. Fleischmann,1907

Orchidaceae

Κύθηρα, 2012

 Μια από τις πιο όμορφες ορχιδέες της Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση από τα Βαλκάνια έως το νοτιοδυτικό Ιράν. Ανθίζει Μάρτιο Απρίλιο και δίνει το όνομά της σε ολόκληρη ομάδα αποτελούμενη από πέντε είδη που είναι όλα εξ ίσου εντυπωσιακά. Αν και μεγάλου εύρους κατανομής η ορχιδέα αυτή κάθε άλλο παρά συνηθισμένη θεωρείται . Περιλαμβάνεται στη CITES ενώ σε αρκετές χώρες υπάρχουν προτάσεις να περιληφθεί στο Κόκκινο Βιβλίο Απειλούμενων Ειδών και στην κατηγορία κρίσιμα κινδυνεύον.

Το όνομα της δόθηκε προς τιμή του γερμανού γιατρού Καρόλου Ράινχολντ που υπηρέτησε στην Ελλάδα κατά τον 19ο αιώνα.

Στα Κύθηρα συνάντησα το 2012 μια μικρή ομάδα από 10 φυτά σε περιορισμένο χώρο στις άκρες χωραφιών που καλλιεργούνται. Φέτος από τα δέκα φυτά έχουν ανθίσει μέχρι σήμερα τα δύο. 

Ophrys tenthredinifera II

Οφρύς η σφηκάφερη II

Προσθήκη λεζάντας

Μια υπέροχη παραλλαγή ή μήπως πρόκειται για υβρίδιο της; Με τις άγριες ορχιδέες της Μεσογείου και της Ευρώπης κανείς δεν είναι ποτέ σίγουρος. Και αυτή είναι η γοητεία τους. Αλλάζουν, προσαρμόζονται στο περιβάλλον και στις ανάγκες των εντόμων που θα τις επικονιάσουν. Mεταλλάσσονται έτσι ώστε να εξασφαλίσουν τη διαιώνιση του είδους τους. Τη συγκεκριμένη οφρύ βρήκα στο κέντρο του νησιού των Κυθήρων σε περιοχή που υπάρχουν άφθονες ophrys fusca s.l. και αρκετές ophrys calypsus var. scolopaxoides. 

Η οφρύς της Ήρας

Ophrys herae Hirth &Spaeth, 1992

Ανθίζει Μάρτιο -Απρίλιο. Αρχικά περιγράφηκε στο νησί της Σάμου, στη συνέχεια όμως εντοπίστηκε και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Η συζήτηση για το κατά πόσο, τα είδη που αναφέρονται από την Κρήτη και την Πελοπόννησο, θα πρέπει να ταξινομηθούν σαν  οφρείς της Ήρας, βρίσκεται σε εξέλιξη.

Ανήκει στην ομάδα mammosa (μαστοφόρος), και το όνομα της δόθηκε προς τιμή της Ολύμπιας θεάς Ήρας, η οποία κατά μία παράδοση γεννήθηκε στη Σάμο. Στα Κύθηρα βρήκα 10 περίπου άτομα σε περιορισμένη περιοχή στο κέντρο του νησιού.

Μάρτιος 2013, Κύθηρα

Αναγυρίς η δύσοσμη

Anagyris foetida L.

Syn. Anagyris neapolitana

Fabaceae/Leguminosae

Κύθηρα, Ιανουάριος. Φωτογραφίες, κείμενο: Σταυρούλα Φατσέα

Αειθαλής δεντρόθαμνος αυτοφυής στη Βόρεια Αφρική και τις περισσότερες χώρες της Μεσογείου και της Νότιας Ευρώπης. Όλα τα μέρη του είναι τοξικά, ιδιαίτερα όμως οι σπόροι που μπορεί να προκαλέσουν σοβαρή δηλητηρίαση σε ανθρώπους και ζώα. Ευτυχώς κάτι τέτοιο είναι σχετικά σπάνιο καθώς η χαρακτηριστική μυρωδιά του είναι απωθητική. (θυμίζει ταγγιασμένη βιταμίνη ή χαλασμένα βραστά φασόλια.) Περιέχει το τοξικό αλκαλοειδές αναγυρίνη.

Το όνομα του γένους καταγράφεται αρχικά στην Φυσική Ιστορία του Πλίνιου του Πρεσβύτερου και προέρχεται από το αρχαίο ελληνικό ανα +γύρος = από τον χαρακτηριστικό τρόπο που τα λουβιά καμπυλώνουν προς τα πάνω και το χαρακτηριστικό επίθετο από το λατινικό foetidus – a -um = δυσώδης.

Στη λαική, παραδοσιακή ιατρική χρησιμοποιήθηκε παλιότερα, σαν εμετικό και καθαρτικό ενώ σαν ομοιοπαθητικό φάρμακο κατά των πονοκεφάλων και της αμηνόρροιας. 

Σε ορισμένα μέρη της Κρήτης υπάρχει παράδοση ότι αυτό, είναι το δέντρο στο οποίο κρεμάστηκε ο Ιούδας και για το λόγο αυτό, το περιφρονούν.